Algemene beschouwingen 2013

Het is tijd voor een terugblik, tijd voor beschouwingen. Het is tijd om voor een ieder lid van deze raad na te denken over wat er nog gaat gebeuren en wat er de afgelopen raadsperiode is bereikt.
Wat er bereikt is, is dat er weer een wachtgeld-inner is bijgekomen, en nu van de VVD. In onze optiek vanwege de minachting van de wethouder voor de raad en het gebrek aan kwaliteit van de partij in kwestie om de wethouder te laten uitvoeren wat de raad had hem opgedragen.
Het is, nu verkiezingen niet lang op zich laten wachten, tijd om te kijken wat het coalitieakkoord heeft beloofd en wat daarvan is terechtgekomen. Minder regels, inwoners meer betrekken bij de politieke besluitvorming. Wel, beide doelen zijn niet behaald. Met name het betrekken van de inwoners bij de politiek, BurgerParticipatie is uitsluitend iets wat op papier is gezet, maar de uitvoering is tot het absolute wettelijk vereiste minimale gezet. Dat betekent dat ieder raadsvoorstel nu beschikt over het kopje BurgerParticipatie, waar standaard nu wordt ingevuld: niet geschikt voor BP. Van afwegingen waarom het niet geschikt is, wordt niets gezegd. Het college dient, nu BurgerParticipatie volgens wetgeving straks verplicht zal worden, toch het leven te beteren. Inwoners worden nu ten onrechte vaak niet aan het woord gelaten.
Het is tijd voor ons als raad om goed na te denken over de gevolgen wanneer we de definitieve Go / No Go voor het CentrumPlan moeten gaan geven. Er zijn blijkbaar geen overwegingen te geven voor bezinning, voor een beslissing om pas op de plaats te maken. Graag neem ik jullie mee naar de raadsvergadering van 14-11-2012, waarin er toezeggingen gedaan zijn door het college, welke vervolgens simpelweg niet worden nagekomen. Kijk maar eens in de notulen van die raadsvergadering. Hierin worden uitspraken gedaan zoals dat er een vastgoedadviseur zal worden geraadpleegd, dat bij iedere fase de huisaccountant zal worden betrokken en diens aanbevelingen zullen worden opgevolgd, en dat er gebruik zal worden gemaakt van een stedenbouwkundige. Daarbij zou er nog worden nagedacht of er een werkgroep uit de raad zou worden samengesteld die betrokken kon worden bij de besluitvorming. En wat is er van deze toezeggingen terecht gekomen? Niets. Helemaal niets.
De aanbeveling van de huisaccountant is geweest om niet alleen een best case scenario te laten doorrekenen, maar ook een reeel scenario evenals een worst nightmare scenario. Dat is van tafel geveegd. Conclusie: aanbevelingen worden niet opgevolgd.
We hebben evenmin een vastgoedadviseur gezien, net zomin als een stedenbouwkundige. De werkgroep uit de raad is ook maar niet meer samengesteld. Blijkbaar vond het college dit niet nodig. GBM verwijt het college en de coalitiepartijen laksheid en in de kont hangen om bepaalde zaken te regelen zoals is afgesproken. Toezeggingen gewoon niet na te komen. Mooie woorden, maar ondertussen... GBM vindt dat wanneer er een toezegging wordt gedaan, deze ook dient te worden nagekomen, zonder dat de raad, of raadsleden afzonderlijk daar nog eens achteraan hoeven te gaan. We zouden kunnen zeggen dat het college de voor hen ongunstige zaken weigert uit te voeren of dan maar negeert. En blijkbaar er mee weg denkt te komen.
Zelfs de provincie vindt het risico van het door laten gaan van het CentrumPlan te hoog. Ook dat wordt terzijde geschoven.
De timing van bouwen van een nieuw centrum is ronduit belabberd. Buiten het feit dat zoals de inrichting is gepland bijzonder ongunstig is voor ondernemers in het huidige centrum. Ondernemers/winkeliers hebben belang bij verkeer langs hun winkel. Hierdoor ontstaan de zogenaamde impuls-inkopen. Wetend dat Marum een winkelfunctie heeft voor de omliggende dorpen waarbij De Wilp het grootst is en derhalve de meeste shoppers levert, komen deze via de lindsterlaan of de hoornweg bij het nieuwe centrum aan, doen boodschappen en gaan weer weg. Kortom, die winkels die nu het centrum maken, ‘belonen’ we door die winkels fors minder klandizie te bezorgen. Als we niet uitkijken, gaan zij daardoor te maken krijgen met minder omzet. Daarbij in deze tijd dit ambitieuze CentrumPlan bouwen. Waarbij risico’s te over zijn, ondermeer dat het budget niet overschreden kan worden zonder dat de gemeente Marum failliet gaat. Waarbij zelfs de provincie cijfermatig er geen vertrouwen in heeft. Waarbij bouwen voor leegstand gereed aanwezig is. Waarbij je ook nog je kunt afvragen hoe handig t is om een dergelijk project te gaan uitvoeren voor E 3.8 miljoen, terwijl je als gemeente E 500.000 moet bezuinigen. Dan horen we ook nog dat wij als gemeente garant moeten staan voor nieuwbouw van De Hoorn/ of Zonnehuisgroep. En dat terwijl de hele indicatiestelling voor bejaardenhuizen op de kop ligt.
Het moet niet gekker worden. Daar gaat de gemeente wel kosten aan spenderen om uit te zoeken of dat kan. Maar aan een externe accountant, voor zorgdragen voor zorgvuldigheid, voor het maken van een dergelijk moeilijke keus en daarbij experts betrekken, niet.
Toezeggingen over vastgoedadviseur, stedenbouwkundige en werkgroep uit de raad vergeten we, maar wel onderzoeken of we als gemeente garant kunnen staan voor Zonnehuisgroep. Wat we ons daarbij goed dienen te realiseren is dat instellingen als de Zonnehuisgroep in de komende jaren fors onder druk komen te staan en met name financieel. Deze instelling heeft op dit moment nog een banksaldo waar het jaarbudget van de gemeente een aantal keren in past, maar evengoed kloppen ze hier aan voor een garantstelling van de gemeente. En waarom vraagt u zich af? Zijn wij dan risicodragend voor een instelling als de Zonnehuisgroep? Zijn onze inwoners dan in het vervolg geldschieters? Is dat hoe wij moeten omgaan met het geld van onze inwoners? VVD en PVDA vinden kennelijk van wel. Wist u dat een instelling als de Zonnehuisgroep van onze regering bonus krijgt over hun banksaldo? Een bonus van 4% vanwege geld op de bank en daarvoor moeten wij als gemeente een bizar risico nemen door hiervoor garant te staan, hoezeer dit ook contractueel dichtgespijkerd wordt. Stelt u zich maar eens voor dat van de Zonnehuisgroep vestiging Appingedam financieel in zwaar weer komt, dan kunnen wij als gemeente dat gaan ophoesten? Wat voor zekerheden u ook denkt hieraan te kunnen stellen, dit zal nooit compleet uit te sluiten zijn. Een rechter kan een contract zomaar overrulen, aan de kant schuiven. Een borgstelling is een borgstelling, nietwaar? En dat risico wilt u als gemeente en als raad lopen? En onze inwoners laten lopen? Dat we het gemeenschapsgeld aan dergelijke waaghalzerij blootstellen? En met welke reden? Alleen omdat we eraan zijn begonnen? De vorige vergadering zei onze wethouder dat wanneer we het CentrumPlan nu afblazen dat de totale investering weggegooid geld is. 
Dat is natuurlijk wel heel bout gesteld. Dus al die huizen, die zijn aangekocht, zijn dan niks meer waard? Klinkt me als stemmingsmakerij in de oren. Feit is wel dat wanneer diegene, die dit project trekt, er zo over denkt, de drang om door te zetten enorm groot is. Dat daardoor het zicht op realiteit vertroebelt. Dat stopzetten gezichtsverlies is.
Aan ons als raad is nu juist de taak gesteld: kaderstelling en controle. Zonder last of ruggespraak. Ik vraag u allen goed na te denken of we of niet instemmen met het CentrumPlan, in deze vorm. E 3,8 miljoen is voor ons een ontzettend groot bedrag. En dat is het bedrag wat gebudgetteerd is. Je zou je toch heel goed kunnen voorstellen dat gedurende de uitvoering dat meer kan worden. Het kan zomaar oplopen tot E 5 miljoen. En dan? Tijdens de uitvoering van het CentrumPlan is er geen optie meer tot stopzetten of aanpassing van de grootheid van het project. En weet dat ieder overheidsproject minimaal 10% duurder uitvalt. Is dit het u als coalitie partijen waard deze belangen van uw inwoners, waaronder ook uw kiezers, ondergeschikt te maken aan een plan waar slechts enkelen belang bij kunnen hebben?

Laten we ook helder hebben dat het GBM ook aan het hart gaat dat de huidige bewoners van De Hoorn in een sterk verouderd pand zitten. En ook wij zien ze liever in een mooi nieuw fris huis, up to date en volledig aan de huidige eisen voldoend. Maar ten koste van wat?
U heeft nog even voor u deze beslissing moet nemen, gelukkig. Gebruik deze tijd. Praat met onze ondernemers. Zij moeten het doen immers.
Tot zover het CentrumPlan.
Herindeling is natuurlijk een onderwerp wat in de algemene beschouwingen van GBM niet kan achterblijven.
Dit dossier heeft er al voor gezorgd dat twee raadsleden, Harry van Duin en Kornelis Jansma, de politiek hebben verlaten vanwege onvrede met het partijbeleid van hun respectievelijke partijen, die derhalve voor herindeling zijn. Dat zou toch al een duidelijk signaal moeten vormen.
Inmiddels is er al een patroon zichtbaar. Denk hierbij aan de RUD, de Veilgheidsdienst, etc. Alles moet groter. Het argument om te gaan herindelen zodat er meer grip is op de Gezamenlijke Regelingen is daarmee meteen onderuitgehaald. Immers, deze Gezamenlijke Regelingen zijn ook vergroot tot ver boven de geplande Westerkwartier gemeente. Die zijn inmiddels op provinciaal niveau en erboven. Zelfs Amsterdam en Rotterdam maken deel van uit van Gezamenlijke Regelingen. Niemand die blijkbaar bedenkt dat de provincie grenzen straks ook onder de loep zullen worden gelegd en zeer waarschijnlijk gaan vervallen, maar in ieder geval gaan vervagen. Met de herindelingsplannen voor de gemeenten wordt aan diezelfde provincie grenzen strikt de hand gehouden. Onzinnig.
Dat herindeling van de gemeente Marum op de lange duur niet valt tegen te houden...nouja..dat zou mogelijk zo kunnen zijn. Alleen, wat wij niet begrijpen is dat deze raad aanstuurt op herindeling terwijl het gemeente fonds niet wordt aangepast door verantwoordelijk minister Plasterk. En ik ga u dit allen uitspellen:
Iedere gemeente ontvangt geoormerkt geld, kortom, geld wat voor bepaalde zaken bedoeld is. Daarbij ontvangt iedere gemeente ook een vrij besteedbaar bedrag, circa E 400,000 per jaar. Alle vier westerkwartier gemeenten ontvangen ongeveer hetzelfde bedrag. Wanneer we dus nu gaan herindelen met de 4 westerkwartier gemeenten en samen 1 Westerkwartier gemeente vormen, zal er maar eenmaal E 400.000 per jaar ontvangen worden vanuit gemeentefonds. Daarmee start de nieuwe Westerkwartier gemeente met een min-saldo van E 1.2 miljoen per jaar. E 1.2 miljoen per jaar. En natuurlijk hebben ook wij het argument gehoord dat er dan goedkoper gewerkt kan worden, bij herindeling. Maar tot dusver laat ook de voorliggende begroting dat niet zien. Denk aan het gezamenlijk inkoopbureau wat E 11000 heeft gekost, aan alleen uren. Denk aan het RUD, aan de Veiligheidsdienst: groter en duurder geworden. En begrijp me goed, niets ten nadele van de moeite die een ieder daarin heeft gestoken, doch feiten zijn feiten. Denk dan eens weer aan de nieuw te vormen Westerkwartier gemeente, die start met een min-saldo van E 1.2 miljoen. Er is al aangetoond door de RUD, de Veiligheidsdienst bij vergroting tot aan provinciaal niveau, dat dit niet goedkoper gaat worden. We hebben er hier in de raad over gesteggeld, geen partij uitgezonderd. De te vormen Westerkwartier gemeente moet starten met een nadelig saldo van E 1,2 miljoen per jaar. U mag 1 keer raden wie dat verschil dient op te hoesten. Onze inwoners, die u vertegenwoordigt.
GBM lijkt het niet wenselijk om op dit moment te gaan herindelen. Wij denken eerder aan een ambtelijke fusie. Voeg de ambtenaren samen. Maak die organisatie vast. Maar benadeel je inwoners niet door te zorgen dat minister Plasterk zijn eerste bezuiniging alvast te pakken heeft over de rug van onze inwoners. Diezelfde minister geeft namelijk aan dat hij nog nadenkt over een aanpassing van het gemeentefonds. Laat hem die aanpassing eerst maar eens doen.
Wij doen dan wat er van ons wordt verlangd: volksvertegenwoordiger zijn. Zorgen voor onze inwoners tot het best van ons kunnen. 
Structureel E 1,2 miljoen per jaar is een hoop geld. Daar kunnen we veel goeds mee doen. Om dat op voorhand, vrijwillig, op te geven, terwijl er al zoveel wordt bezuinigd naar gemeenten toe, lijkt ons ronduit te zot voor woorden. Dat u allen hier in de raad hierin hebt toegestemd, verbaast me nog altijd.
Wat we zeker niet onbesproken willen laten is de begroting, met daarbij een aantal, tja, hoe zal ik ze noemen, bijzondere, opvallende, tenenkrommende zaken.
Laten we eerst eens het zogenaamde 'raadsbudget' nemen. De raad is zoals vaak wordt gezegd hier: 'het hoogste orgaan binnen een gemeente'. De raad bepaalt. Dan komt de concept begroting en daar staat ineens een 'raadsbudget'. De raad heeft geen budget. De raad bepaalt wat er moet gebeuren en daar staat geen budget voor. Natuurlijk staat er een stelpost in de begroting. Ik heb hierover een vraag gesteld en dat was de vraag dat wanneer dat 'budget' op is of de raad dan geen zaken kan onderzoeken of anderzijds een besteding wil doen? Het antwoord wat kwam, was op zijn minst verrassend, en dat was: 'Inderdaad.' An sich best komisch, want dit gaat natuurlijk nergens over. Ik herhaal: de raad bepaalt. Als college kunt u het verzoek aan de raad doen om zo matig mogelijk met de middelen om te gaan, maar al het andere is aanmatigend. Daarmee heeft het college niet goed beseft wat de hierarchie inhoudt. Kunnen we niet heel goed begrijpen, want immers, juist om dat issue is er al een wethouder vertrokken.
Nog een item uit de begroting. Extern aangetrokken ambtenaren. Hierover heb ik voorafgaand aan de vorige vergadering een schriftelijke vraag gesteld. De vraag die ik gesteld heb is de volgende:
Op dit moment is het voormalig hoofd van Sociale Zaken, met behoud van salaris, op het gemeentehuis aanwezig. Doch ook is het huidig hoofd van deze afdeling aanwezig. Wanneer onze informatie juist is, is de laatstgenoemde op interimbasis bij onze gemeente werkzaam. Dat brengt ons tot de vraag: hoeveel externen zijn er nog meer werkzaam bij onze gemeente en wat is daarvan op jaarbasis de kostenpost? Hierop kwam een zeldzaam curieus antwoord, dat ik u niet wil onthouden:
De constatering die opgesloten ligt in de eerste zin van de vraag straalt een suggestie uit die wij absoluut niet delen. Zoals bekend ligt de omvang van ons ambtelijk apparaat onder het landelijk gemiddelde (circa 5 fte). Door de grote inzet en betrokkenheid van onze medewerkers kunnen wij de taken die wij als gemeente hebben goed uitvoeren. Zoals in de begroting is aangegeven hebben wij o.m. door het blijven zoeken naar samenwerking, het herschikken van werkzaamheden etc. een besparing weten te bewerkstelligen van E 150.000. Naast deze bezuiniging hebben wij als taakstelling op ons genomen om de komende vier jaar nog een E 150.000 te bezuinigen. Door het ingezette beleid van het blijven zoeken naar samenwerking, het herschikken van werkzaamheden met daaraan toegevoegd het flexibel/tijdelijk invullen van vacatures hopen we dit te kunnen bewerkstelligen. Op dit moment hebben wij vier interim medewerkers, die betaald worden uit het vacaturegeld (totaal E 145.000). Ten aanzien van de leiding van de sector Samenleving wordt opgemerkt dat de geschetste situatie valt onder het kopje 'Herschikking van werkzaamheden' en budgettair neutraal verloopt. (parttime interim hoofd versus voormalig hoofd die minder is gaan werken en zich o.m. bezig houdt met projecten waar een vergoeding tegenover staat). Wij zijn bezig te kijken naar een permanente opvulling.
Graag zou ik willen weten welke suggestie dit zou moeten uitstralen, want de vraag is gewoon open en dient een doel. De raad stelt kaders en controleert. Dat u hier suggestiviteit in ziet, zegt meer over u dan over mij. Eerder is in dit geval aan de orde dat u of zelf niet gelukkig bent met deze gang van zaken of anderzijds twijfel heeft. In ieder geval raad ik aan om die tenen tot aan Bremen op te haspelen. 

Wel is het fijn om te lezen dat de gemeente vindt dat ze hun taken goed kunnen uitvoeren. Houdt in dat het college hiermee de noodzaak tot herindelen weghaalt. 
Wat wij wel vinden, is dat in tijden van bezuiniging, in een gemeente met een omvang als deze, waarin de BM een meewerkend voorman is, dat in dit geval het een optie is om de gemeentesecretaris een extra taak te laten oppakken. Zeker gezien het feit dat het voormalig hoofd van de afdeling, parttime weliswaar, er ook nog is. Dat zou pas een structurele bezuiniging zijn, waarin die van het zogenaamde 'raadsbudget' wel een paar keer in past. 
En we snappen heel goed dat het bijzonder oncomfortabel is om te snijden in eigen vlees. Laten we nog even denken aan afgelopen maandag, waarin wordt gesteld dat er handhavingstaken niet meer kunnen worden uitgevoerd, wanneer hier een formatie vermindering zou worden toegepast. En in dezelfde zin wordt gemeld dat het kostendekkend zou moeten zijn maar dat er een verschil is van minus E 200.000. Rijmen doet het niet, en dichten al evenmin.
Feit is en blijft dat GBM met deze begroting in huidige vorm niet kan instemmen. Er zullen een dusdanige hoop zaken moeten worden aangepast, alvorens wij hiermee akkoord kunnen gaan, dat wij dat niet zien gebeuren. En toezeggingen over een en ander kunnen we, gezien het gemak waarmee toezeggingen worden 'vergeten' danwel van tafel worden geveegd, niet mee akkoord gaan.